Zgłoś uwagi

Poseł Jadwiga Emilewicz - Wystąpienie z dnia 17 września 2020 roku.

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa

Brak odpowiedniej wtyczki Adobe Flash Player

Ściągnij
21 wyświetleń
0

Stenogram

22. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa (druk nr 534).

Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Rozwoju Jadwiga Emilewicz:

    Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Szanowni Państwo! Mam przyjemność zaprezentować ustawę, która dotyczy problemu, z którym tak naprawdę Polska stara się mierzyć w mniej lub bardziej skuteczny sposób od czasu odzyskania niepodległości w 1919 r. Problem niedoboru mieszkań, przeludnienia mieszkań, nieadekwatności bazy mieszkaniowej do potrzeb społecznych istotnie pojawił się już wtedy i wielokrotne próby mierzenia się z nim nie przynosiły satysfakcjonujących rezultatów.

    Obecny czas jest czasem absolutnie najlepszym od ponad 40 lat, jeżeli chodzi o oddawanie liczby mieszkań na rynku. Ten rekordowy ubiegły rok, czyli 207 tys. oddanych mieszkań, przypomina wartości, które ostatni raz zostały osiągnięte w 1980 r. Pomimo trudnej, kryzysowej sytuacji zapowiada się, że ten rok będzie równie dobry jak ubiegły. Jednocześnie zdajemy sobie sprawę, że oddawane na rynku mieszkania nie spełniają wszystkich potrzeb czy nie odpowiadają na wszystkie potrzeby, jakie wiążą się dziś z brakiem mieszkań na rynku. Według naszych szacunków, szacunków Ministerstwa Rozwoju, ok. 60% gospodarstw domowych, czyli ok. 8,5 mln gospodarstw, nie ma dziś zdolności kredytowej, a ok. 4%, czyli prawie 2 mln gospodarstw domowych, w 2018 r. dzieliło lokal mieszkaniowy z kimś innym, z drugim gospodarstwem domowym. To są dane, które wymagają natychmiastowego zaadresowania.

    W pakiecie, który tutaj przygotowaliśmy, który jest pierwszym pakietem rozwiązań, zastosowaliśmy takie podejście, bo jesteśmy przekonani, że dziś nie ma jednego klucza do rozwiązania wszystkich problemów mieszkaniowych, bo jest ich co najmniej kilka. Jak dobrze wiemy, brakuje mieszkań, jest niewystarczający zasób mieszkań komunalnych, a te, które są, wymagają remontu. Brakuje mieszkań i właściwie nie ma rozwiązań mieszkaniowych, myślę o stabilnym, długoterminowym najmie, o dobrej jakości w budownictwie mieszkaniowym, dających gwarancję i możliwość godnego mieszkania tym osobom, które nie mają zdolności czynszowej. Brakuje też instrumentów wsparcia, i są one niewystarczające, dla tych, których nie w pełni stać na zapłatę czynszu, a te możliwości wsparcia czynszowego, które są, wymagają uporządkowania.

    W pakiecie, który przygotowaliśmy i który mam przyjemność dzisiaj państwu zaprezentować, staramy się zaadresować znaczącą część tych problemów. Staramy się przede wszystkim usprawnić i przyspieszyć proces tworzenia społecznego zasobu mieszkaniowego. Mamy nadzieję, że powstałe za sprawą tych instrumentów lokale długoterminowego najmu będą stanowić przede wszystkim ofertę dla tych, którzy dziś mają niewystarczające dochody.

    Wiemy też dobrze, że bardzo zmienia się model społeczny i model mieszkaniowy. Z jednej strony za sprawą mobilności wiązanie się długoletnim kredytem oraz doświadczenie kredytów frankowych sprawiają, że dzisiaj młodzi ludzie czy też ci, którzy rozpoczynają swoje życie zawodowe, mniej są chętni, mniej skorzy do zaciągania długoterminowych zobowiązań kredytowych, które generują obowiązki na nierzadko 30 lat, a w horyzoncie np. 5, 7 lat mogą doprowadzić do sytuacji, w której zakupiony w tym trybie lokal mieszkaniowy jest niewystarczający na potrzeby rosnącej np. rodziny. Dlatego przygotowane przez nas rozwiązania obejmują niemal wszystkie ustawy z zakresu mieszkania społecznego oraz komunalnego.

    Co ważne, projekt ten powstał we współpracy, w partnerstwie, w dialogu z samorządami, bo bez współpracy z samorządami dużego, masowego programu mieszkaniowego, jesteśmy o tym przekonani, nie da się zrealizować.

    Jakie wprowadzamy zmiany? Wprowadzamy przede wszystkim w budownictwie... W zakresie budownictwa czynszowego wprowadzamy nową osobę prawną, czyli społeczne inicjatywy mieszkaniowe. W ramach społecznych inicjatyw mieszkaniowych powstaną mieszkania z bardzo istotnym wsparciem. Kto będzie mógł być wykonawcą? Będzie mogła być wykonawcą spółka miejska, spółka typu TBS. Jeśli w miastach takich spółek nie ma, a wiemy, że zwłaszcza w mniejszych miejscowościach są potrzeby mieszkaniowe, jednak nie ma takich spółek, wówczas taką spółkę będzie mogło powołać miasto, z udziałem Krajowego Zasobu Nieruchomości bądź też funkcję tę będzie mógł spełnić Krajowy Zasób Nieruchomości. (Dzwonek) Podmiot ten będzie mógł zyskać dofinansowanie do poziomu 35% wartości inwestycji. Dodatkowo jeszcze, jeśli danej gminy nie będzie stać i będą to środki niewystarczające, dodatkowo jeszcze 10% będzie mógł wnieść Krajowy Zasób Nieruchomości z powołanego na ten cel specjalnego funduszu.

    W ramach społecznych inicjatyw mieszkaniowych pod 25 latach, czyli mniej więcej po czasie spłaty kredytu zaciągniętego na realizację tego przedsięwzięcia, ci, którzy wnieśli opłatę partycypacyjną, będą mogli skonwertować swój udział na własność albo skorzystać z wakacji kredytowych. Skonwertowanie na własność będzie możliwe tylko wtedy, gdy udział partycypacyjny będzie wynosił co najmniej 20% bądź 25% w dużych miastach. Jeśli wkład będzie minimalny, czyli 10-procentowy, wówczas tej konwersji na własność nie będzie można zrobić. To jest ważny element, dający możliwość - jak powiedziałam - długoterminowego, stabilnego najmu, przy jednoczesnym, jeśli taka będzie wola tych, którzy będą brać udział w przedsięwzięciu, dojściu do własności.

    Dajemy także bardzo istotny instrument wsparcia dla budownictwa komunalnego. Dziś nie ma istotnego instrumentu wsparcia mobilizującego, motywującego samorządy czy też dającego samorządom możliwość realizacji takich inwestycji.

    Podwyższamy możliwe do uzyskania wsparcie finansowe kosztów takiej inwestycji: z 35% do 55% oraz z 50% do 60%, jeśli mówimy o budynkach zabytkowych. Dziś, tak jak powiedziałam, realnie takich środków nie ma, a po konsultacji z samorządami wiemy, że są to takie instrumenty, które pozwolą samorządom realizować inwestycje komunalne. Co więcej, w zakresie wsparcia tych najbardziej potrzebujących, bo przecież mieszkania komunalne są dla tych najbardziej potrzebujących: jeśli gmina zrealizuje przedsięwzięcie w zakresie społecznej inicjatywy mieszkaniowej, co przed chwilą omawiałam, zechce część lokali udostępnić mieszkańcom komunalnym - wyobrażamy sobie, że są to mieszkańcy, którzy zyskują, stają powoli na nogi - i będzie chciała ich przeprowadzić do takich mieszkań, a wiemy, że tam czynsz jest wyższy, wówczas będzie mogła skorzystać z funduszu programu ˝Mieszkanie na start˝ po to, aby dopłacić deltę pomiędzy wartością mieszkania komunalnego a czynszem ze społecznej inicjatywy mieszkaniowej. Zatem poszerzamy paletę dostępnych mieszkań dla tych najbardziej potrzebujących.

    Umożliwiamy także organizacjom pożytku publicznego realizację takich inwestycji jak np. noclegowanie, co dzisiaj de facto nie jest możliwe. Noclegownie będą mogły być budowane przez NGOs.

    Poszerzamy także zakres programu ˝Mieszkanie na start˝, wprowadzamy formę wsparcia: dofinasowanie do czynszu, jeżeli stroną podnajmu jest gmina, która wynajmuje mieszkanie wybudowane na zasadach programu bezpośrednio od inwestora, a także od najemców mieszkań znajdujących się w budynkach poddanych rewitalizacji, a także znajdujących się poza strefą rewitalizacji.

    Uwzględniamy także właścicieli książeczek mieszkaniowych w kryteriach pierwszeństwa przy naborze wniosków o zawarcie umowy najmu w ramach programu ˝Mieszkanie na start˝. W ten sposób tworzymy też specjalną ścieżkę dla tych wszystkich posiadaczy, o których dziś też nie mamy pełnej wiedzy, nie wiemy, ilu jeszcze ich jest. Jest to ta specjalna, preferencyjna dla nich ścieżka.

    Tworzymy wreszcie w ramach Krajowego Zasobu Nieruchomości... Krajowy Zasób Nieruchomości jest już nie tylko bankiem ziemi, ale także aktywnym inwestorem w obszarze mieszkań społecznych. KZN został wyposażony przede wszystkim na mocy tej ustawy w grunty Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i na tych gruntach KZN może samodzielnie realizować budownictwo społeczne bądź też tworzyć spółki z gminami i wspólnie z gminami realizować budownictwo mieszkaniowe.

    Powołujemy także Fundusz Społecznych Inicjatyw Mieszkaniowych o wstępnej wartości 1,5 mld zł. Środkami z tego funduszu KZN będzie mógł dofinansowywać inwestycje mieszkaniowe podejmowane wspólnie z samorządami bądź też w niektórych miejscach, tam gdzie, tak jak mówiłam, takich podmiotów nie ma, będzie dofinansowywał inwestycje samodzielnie.

    Jeżeli chodzi o wsparcie tych, którzy dzisiaj dostają dodatki mieszkaniowe, to upraszczamy zasady ustalania wysokości dochodu wnioskodawcy uprawnionego do uzyskania dofinansowania w ramach programu ˝Mieszkanie na start˝. Chodzi tu o kwotę netto, a nie brutto, co wiele ułatwia, a przede wszystkim chodzi tu o świadomość beneficjenta, że kwalifikuje się do uzyskania wsparcia. Co istotne, w czasie pandemii wyłączamy dodatki mieszkaniowe spod egzekucji komorniczej i administracyjnej.

    Budujemy także nowe formy finansowego wsparcia dla gospodarstw domowych w zakresie ponoszenia wydatków mieszkaniowych. To jest rozwiązanie szczególne, związane z sytuacją pandemiczną, COVID-ową. Wszyscy najemcy mieszkań, którzy w sposób szczególny zostali dotknięci pandemią COVID, czyli tacy, którzy zarejestrowali znaczący ubytek w budżetach i dochodzie domowym, mogą skorzystać z dopłaty do dodatków mieszkaniowych. Mówimy tu o spadku, jeżeli rejestrujemy obniżenie dochodów o 25% w ujęciu rok do roku. Taki dodatek będzie można uzyskać na okres 6 miesięcy, jego wartość nie będzie mogła przekroczyć 75% wartości czynszu i nie będzie wynosił więcej niż 1,5 tys. zł.

    Dodatkowym, istotnym elementem... Zdajemy sobie sprawę, że zwiększyć liczbę mieszkań na rynku możemy nie tylko za sprawą gruntów czy aktywności inwestycyjnej, ale także za sprawą ułatwienia, uproszczenia procesu inwestycyjnego. Ten dziś wymaga szybkiej cyfryzacji. My pilotażowo rozpoczęliśmy już ten proces 1 sierpnia, kiedy w kilkunastu powiatach w Polsce scyfryzowaliśmy pierwsze osiem formularzy i testowaliśmy tu sprawność działania. Za sprawą zmian, które tutaj wprowadzamy, ten proces nabiera mocy prawnej. Dziś mówimy o pierwszych ośmiu czynnościach inwestycyjnych, a do końca roku za sprawą tej zmiany zostanie scyfryzowany cały proces inwestycyjny, włącznie z możliwością dostarczenia w wersji cyfrowej projektów budowlanych w trybie otwartym. W całym procesie inwestycyjnym, czyli kiedy projekt zmienia się wielokrotnie, także komunikacja z urzędem będzie mogła odbywać się on-line. To bardzo istotna zmiana i kamień milowy w zakresie skrócenia procesu inwestycyjnego.

    Wysoka Izbo! Po długich analizach wewnętrznych, a także dyskusjach z samorządami, z rynkiem oraz z organizacjami społecznymi skupiającymi dziś tych, którzy mieszkań najbardziej potrzebują, jestem przekonana, że to rozwiązanie jest oczekiwane i pożądane. Takie rozwiązanie stosuje się w wielu państwach Unii Europejskiej. Zasoby tego typu, czyli mieszkania z umiarkowanym czynszem np. we Francji stanowią ok. 15% wszystkich mieszkań na rynku i 50% wszystkich mieszkań na wynajem. Tego typu spółki gminne, które oferują mieszkania dobrej jakości na długoterminowy najem, bo to jest istotne: dobra jakość inwestycyjna, oparte są na modelach szwedzkich, skandynawskich, niemieckich czy stosowanych na Półwyspie Iberyjskim. Dostosowujemy i adoptujemy je do polskich obyczajów, polskiego prawa i polskich nawyków, które - tak jak powiedziałam - znacząco się zmieniają. To jest, jak mówię, pierwszy pakiet mieszkaniowy dotyczący budownictwa społecznego, przed nami jest kolejny, który już dzisiaj mamy wpisany do wykazu prac Rady Ministrów, który adresuje problemy indywidualnego budownictwa rynkowego i tworzy nowe formy realizacji inwestycji mieszkaniowych.

    Mam nadzieję, że te dwa duże filary, komponenty mieszkaniowe uda nam się zamknąć w Sejmie do końca tego roku, aby od przyszłego roku inwestycje realizowane z tym przygotowanym przez nas wsparciem oraz pod tym nowym reżimem legislacyjnym stanowiły klucz, co najmniej kilka kluczy, do rozwiązania problemu mieszkaniowego, co jest warunkiem wolności i bezpieczeństwa tak bardzo potrzebnym w okresie kryzysowym, jakim jest okres związany w walką z pandemią. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Czytaj więcej

Umieść film na stronie
Pliki cookies w naszym serwisie
Informacji zarejestrowanych w plikach "cookies" używamy m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Możesz zmienić ustawienia dotyczące "cookies" w swojej przeglądarce internetowej. Jeżeli pozostawisz te ustawienia bez zmian pliki cookies zostaną zapisane w pamięci urządzenia. Zmiana ustawień plików "cookies" może ograniczyć funkcjonalność serwisu.
Nie pokazuj więcej tego komunikatu.